Jak urządzić kuchnię? Poradnik dla początkujących

Chcesz samodzielnie zaprojektować kuchnię? Zrób to jak architekt! To możliwe, nawet gdy nie masz fachowej wiedzy. Twoim atutem jest za to znajomość potrzeb i stylu życia domowników – a to przy planowaniu funkcjonalnej, ergonomicznej kuchni jest najważniejsze. Poznaj nasze porady dla początkujących: od czego zacząć, na czym się skupić, a czego unikać.

Nie zaczynaj od… Czyli: jak mądrze planować aranżację kuchni?

Klasyczne beże i szarości, modne pastele, a może intensywna żółć? Pytania o kolory i deale lepiej zostawić na koniec. Na pierwszym etapie znacznie ważniejsze jest coś innego: zaprojektowanie całego pomieszczenia tak, by było funkcjonalne i zapewniało wygodę na co dzień. Aby ułatwić sobie pracę, zminimalizować ryzyko błędów i uniknąć nieprzyjemnych zaskoczeń na koniec, działaj w ten sposób:

1. Zastanów się, czego potrzebujesz w kuchni: zmywarki, kuchenki gazowej czy elektrycznej, piekarnika, zlewu jednokomorowego lub dwukomorowego, dużej lub małej lodówki z zamrażarką. Myśl przede wszystkim o stylu życia, swoim i domowników: o tym, jak przygotowuje się i spożywa u Ciebie posiłki, kto najczęściej pracuje w kuchni itp.
2. Wybierz praktyczny układ mebli i sprzętów kuchennych – taki, dzięki któremu łatwo będzie Ci sięgać po produkty spożywcze, naczynia, sztućce, używać zlewu, kuchenki czy zmywarki.
3. Zaplanuj miejsce na przechowywanie garnków, talerzy, drobnych sprzętów, jedzenia. Staraj się wykorzystać całą dostępną przestrzeń – również tę na górze i na dole, w cokołach.
4. Rozplanuj oświetlenie i gniazdka do zasilania sprzętów kuchennych. Zrób to, zanim remont kuchni wejdzie w zasadniczą fazę – przed wyrównywaniem ścian, układaniem płytek lub malowaniem.
5. I dopiero na koniec: wybierz styl, w którym ma być zaprojektowana Twoja kuchnia. Myśl o estetyce, ale pamiętaj, że na pierwszym planie powinna być funkcjonalność! 

G, L i U: kuchenny alfabet – podstawy planowania

Lubisz, gdy lodówka, kuchenka i zlew są blisko siebie? To nie jest wyłącznie kwestia indywidualnych upodobań. Taki układ ma swoje uzasadnienie. Zasada „trójkąta roboczego” jest znana już od lat 40. XX w. Stworzyli ją naukowcy z Uniwersytetu w Illinois, którzy przyglądali się nawykom osób wykonujących prace kuchenne. Na podstawie tych obserwacji stwierdzili, że układ, w którym można płynnie poruszać się pomiędzy różnymi strefami roboczymi (znajdującymi się na wierzchołkach „trójkąta”), jest optymalny.

Ideę trójkąta roboczego najlepiej zobrazować tak: wyobraź sobie przygotowywanie posiłku. Najpierw sięgasz do lodówki. Następnie myjesz warzywa i szykujesz pozostałe składniki, korzystając z blatu i zlewu. Potem gotujesz danie na kuchence. Na koniec, po spożytym posiłku, myjesz naczynia w zlewozmywaku lub umieszczasz je w zmywarce.

Aby cały ten proces (powtarzany nawet kilka razy dziennie) był wygodny, wszystkie elementy trójkąta roboczego powinny być umieszczone blisko siebie, najlepiej nie dalej niż 2 metry pomiędzy punktami. Nie powinny też znajdować się pomiędzy nimi przeszkody, np. otwierające się w niewłaściwą stronę drzwiczki szafki. Zlew na początku kuchni, a lodówka na jej końcu? To nie jest polecane rozwiązanie. Znacznie lepiej umieścić lodówkę na ścianie naprzeciwko zlewu – to znacznie mniej kroków wykonywanych codziennie w kuchni!

Zasada trójkąta roboczego daje pewną swobodę w projektowaniu. Nie musisz ograniczać się do jednego układu mebli i sprzętów AGD. Oto kilka propozycji, które możesz wykorzystać u siebie:

• Kuchnia w kształcie litery L. To układ, w którym meble i sprzęty kuchenne znajdują się na dwóch ścianach stykających się pod kątem prostym. Sprawdzi się w niewielkich kuchniach (nawet 8 m²). Na krótszym boku może znajdować się zlew, obok niego zmywarka i blat roboczy. Na dłuższym – kuchenka lub płyta grzewcza, szafka z blatem roboczym, lodówka.
• Kuchnia w kształcie litery U. Zapewnia dużo miejsca na gotowanie i przechowywanie, dobrze sprawdza się w kuchniach powyżej 10 m². Szafki i sprzęty znajdują się na dwóch dłuższych ścianach i jednej krótszej. Przykładowy układ w kształcie litery U to: kuchenka lub płyta grzewcza pośrodku i dwie szafki po obu jej stronach na krótszym boku, lodówka i wysokie szafki po lewej stronie, zlew, zmywarka i szafki po prawej stronie.
• Kuchnia w kształcie litery G. To układ polecany w kuchniach otwartych na salon, raczej większych niż 10-12 m². Jest podobny do układu w kształcie litery U, ale z dodatkową wyspą lub półwyspem kuchennym. Taki element może pełnić funkcję blatu roboczego lub niewielkiego stołu.

Sytuacja, w której możesz zaprojektować kuchnię w kształcie litery G, L lub U, jest idealna. Nie zawsze jednak jest to możliwe. Bo jak zmieścić dużą liczbę szafek w długiej, ale wąskiej kuchni, takiej, jakie często spotyka się w starszych blokach?

Alternatywą dla naprawdę małych pomieszczeń będzie projekt z szafkami umieszczonymi równolegle po obu stronach, a w skrajnej wersji – tylko po jednej. Gdy ogranicza Cię przestrzeń i musisz wybrać takie rozwiązanie, skup się na tym, żeby poszczególne strefy robocze były w dogodnych miejscach.  

Kuchnia otwarta czy zamknięta? Ty decydujesz, my pokazujemy „za” i „przeciw”

Dlaczego kuchnia otwarta? To argumenty, które mogliby Ci przedstawić zwolennicy takiego rozwiązania:

• Więcej przestrzeni i światła – to dobre rozwiązanie, gdy w kuchni nie ma okna.
• Brak odosobnienia przy przygotowaniu posiłków – można gotować, a jednocześnie rozmawiać z domownikami lub gośćmi.
• Więcej możliwości aranżacji – kuchnia może płynnie przechodzić w jadalnię, a następnie w salon.

Nie zawsze jednak usłyszysz o nich o drugiej stronie medalu. A otwarta na salon kuchnia to także minusy: zapachy roznoszące się po mieszkaniu, gorsza akustyka (kuchenne odgłosy słyszane w salonie – i odwrotnie), trudny do ukrycia bałagan na blatach.

Teraz zapytajmy drugą grupę – zwolenników kuchni zamkniętych. Jakie argumenty możesz od nich usłyszeć?

• Zamknięta kuchnia ułatwia skupienie, pozwala odizolować się od bodźców.
• Przy kuchni oddzielonej od salonu nie trzeba dbać o spójność stylu w obu pomieszczeniach – takie rozwiązanie daje większą swobodę.
• Oddzielenie kuchni za pomocą ścian (i ewentualnie drzwi) pozwala zatrzymać uciążliwe zapachy i hałas.

Zamknięta kuchnia nie jest jednak idealnym rozwiązaniem. Ma także swoje wady:

• Mniej przestrzeni – jest ona ograniczona przez 4, a nie 3 ściany.
• Odizolowanie osoby gotującej od reszty domowników – czasem zbawienne, czasem dające poczucie samotności.
• Brak miejsca na wspólne spożywanie posiłków – w zamkniętej kuchni rzadko mieści się duży stół. Musisz wygospodarować na niego miejsce w salonie lub osobnej jadalni.

Idealne meble kuchenne: jaki rozkład, wysokość i szerokość?

W szafkach i szufladach powinno znaleźć się miejsce na: garnki, zastawę stołową, zapasy jedzenia, żywność zużywaną na bieżąco, śmieci. Najlepiej sprawdza się następujący układ: najpierw miejsce na przechowywanie żywności, potem lodówka, miejsce na naczynia i sztućce, zlew, zmywarka i kosz na śmieci, duży blat roboczy i szafka pod spodem, kuchenka i piekarnik.

Ergonomiczne meble kuchenne znacznie ułatwią Ci gotowanie! Ich wymiary mają znaczenie – najwygodniej jest, gdy:

• blat roboczy znajduje się na wysokości 85-92 cm;
• górne szafki są umieszczone 50-60 cm nad blatem;
• szafki mają zróżnicowane szerokości: od 30 cm (szuflady cargo), nie więcej niż 90 cm (szersze trudno się otwierają);
• zmywarka dla 1-2 osób ma szerokość 45 cm, dla większej rodziny – 60 cm.

Meble kuchenne to nie tylko szafki i szuflady! Poznaj kilka nowoczesnych rozwiązań, które warto wykorzystać:

• szafki pod sufitem z uchylnymi drzwiczkami, doskonałe do przechowywania rzadziej używanych produktów spożywczych lub sprzętów;
• szuflady cargo – wysuwane kosze, bardzo pojemne i ułatwiające sięganie po przedmioty umieszczone głębiej;
• szuflady w cokołach – to kolejny pomysł na wykorzystanie maksimum przestrzeni w kuchni;
• szafki typu Magic Corner, wysuwane z narożnych szafek;
• modułowe kosze do segregacji śmieci, idealnie mieszczące się w szafce pod zlewem;
• szafki z żaluzjami pozwalającymi ukryć fragment blatu – ułatwiają utrzymywanie porządku.

Miejsce na gniazdka i oświetlenie – by prace kuchenne były wygodniejsze

To etap, którego nie da się przesunąć na koniec. Doprowadzanie przewodów do gniazdek czy oświetlenia trzeba wykonać, zanim położy się płytki czy pomaluje ściany. A zbyt mało punktów świetlnych czy źródeł prądu to rzecz, która może wywoływać u Ciebie frustrację – i to codziennie, latami.

Idealny układ oświetlenia to:

• jedna lampa sufitowa lub kilka downlightów;
• taśmy LED lub lampy podszafkowe nad blatami – rozwiązują problem cienia od światła padającego z góry;
• dekoracyjne lampy, girlandy lub taśmy LED, oświetlające wyspę kuchenną lub przeszklone szafki.

Do kuchni najlepiej wybrać światło o neutralnej barwie (ok. 4000 K) – takie dobrze oddaje kolory żywności.

W standardowej kuchni potrzebujesz przynajmniej 6-8 gniazdek, z czego minimum 3 powinny znajdować się nad blatami. W większej warto zaplanować nawet 10-12. Pamiętaj, że lodówka, kuchenka i zmywarka potrzebują osobnych obwodów, nie możesz podłączać ich do tego samego (np. podwójnego) gniazdka.

Chcesz zadbać o estetykę? Rozwiązaniem dla Ciebie może być umieszczenie gniazdek w blatach roboczych. Gdy ich nie używasz, możesz ukryć je za pomocą specjalnej pokrywy. 

Wisienka na torcie, kropka nad i. Jaki styl do kuchni wybrać?

Jaka ma być Twoja kuchnia marzeń? Gdy masz zaplanowany układ i inne szczegóły, możesz nareszcie odpowiedzieć sobie na to pytanie. Kuchnia może być jednocześnie modna i ponadczasowa. Aby pomieszczenie wyglądało dobrze nawet po wielu latach, warto wybierać:

• proste, minimalistyczne meble;
• naturalne materiały: drewno, kamień, ceramikę;
• metale, które z czasem prezentują się coraz lepiej, np. mosiądz;
• neutralne barwy (beż, taupe, szarości), przełamane kolorowymi akcentami, które w razie potrzeby łatwo zmienisz (dekoracje, tekstylia). Więcej o zasadach dobierania barw znajdziesz w naszym przewodniku o kolory we wnętrzach.

Najłatwiej zrealizować te założenia, decydując się na styl skandynawski, rustykalny (Rustic Minimalism), Modern Classic czy loftowy.

Błędy to koszty. Czego unikać przy projektowaniu kuchni?

Następny remont kuchni będzie za… 15, może 20 lat? Na pewno nie chcesz tak długo męczyć się z nietrafionymi rozwiązaniami. Tym bardziej że niektórych błędów popełnianych przy projektowaniu kuchni nie da się naprawić „od ręki”. Co może być szczególnie uciążliwe?

• Brak odpowiedniej wentylacji. Zwykła kratka wentylacyjna może nie wystarczyć, gdy gotujesz dużo i intensywnie. Warto zainwestować w profesjonalny wyciąg nad kuchenką.
• Błyszczące blaty i fronty – wyglądają efektownie, ale trudno je utrzymać w czystości. Widać na nich każdą kroplę i każdy odcisk palca.
• Ścianki wysokich szafek w pobliżu kuchenki – są narażone na przypalenia (przy kuchenkach gazowych) i zabrudzenie tłuszczem.
• Za mało miejsca na przechowywanie – trzymanie przedmiotów na blacie. Kubki, ozdobne naczynia czy kieliszki w otwartych szafkach lub dekoracyjnych pudełkach wyglądają ładnie, ale na zdjęciach. W rzeczywistości szybko gromadzi się na nich kuchenny brud.
• Zbyt mało gniazdek i punktów świetlnych. Jeśli nie zaplanujesz ich od razu, gotujesz w mało przyjaznym świetle i musisz podłączać kuchenne sprzęty w niewygodnych miejscach lub używać przedłużaczy.
• Nieuzasadnione oszczędności – takie podejście może sprawić, że zrezygnujesz z praktycznych szafek cargo, dodatkowych blatów roboczych czy wysokiej jakości materiałów.

Gruntowny remont kuchni prawdopodobnie będzie kosztowny, czasochłonny, czasem stresujący. Efekt zależy jednak od Ciebie – warto zrobić wszystko, by kuchnia była miejscem, w którym lubi się przebywać!