Trzymać się rytmu faz księżyca czy sprawdzać pogodę za oknem? Niezależnie od tego, co wybierzesz, potrzebujesz dobrego planu prac w ogrodzie. Tylko tak zachowasz regularność, unikniesz chaosu i zobaczysz pożądane efekty. Jak powinien wyglądać Twój kalendarz ogrodnika? Sprawdź, co robić w poszczególnych porach roku!
Kilka teorii, dużo praktyki: kalendarz księżycowy, rolnictwo biodynamiczne
Gdy ludzie nie mieli jeszcze kalendarzy na ścianach i w aplikacjach, szukali wskazówek dotyczących siania, sadzenia i zbiorów wokół siebie. Niektórzy z nich spoglądali w niebo – i znaleźli tam rytm, którego postanowili się trzymać podczas pielęgnacji pól i ogrodów.
Tak powstał kalendarz księżycowy, z którego do dzisiaj korzysta wielu rolników i ogrodników. Być może o nim słyszałeś/słyszałaś, ale nie do końca orientujesz się, jakie są jego zasady.
Kalendarz księżycowy bazuje na obserwacji faz księżyca. Założenie jest proste: rośliny, podobnie jak woda w morzu (tam, gdzie obserwuje się przypływy i odpływy), reagują na siłę przyciągania ziemskiego satelity. I tak:
- Nów to czas, gdy energia skupia się pod ziemią. Właśnie dlatego podczas nowiu warto siać – szczególnie warzywa liściowe, które potrzebują mocnego systemu korzeniowego.
- Pierwsza kwadra to dobry czas dla roślin, których owoce znajdują się nad ziemią: papryk, pomidorów czy fasoli. Możesz je siać, sadzić sadzonki, a także pielęgnować – pielić, nawozić. W pierwszej kwadrze wszystkie te zabiegi będą najskuteczniejsze.
- Pełnia to czas, gdy największa energia znajduje się w sokach roślinnych.
- Ostatnia kwadra to czas, gdy energia wraca do ziemi. Właśnie wtedy najlepiej sadzić i zbierać rośliny korzeniowe, przycinać je (szybciej się regenerują) lub przesadzać.
Ogrodnicy czerpiący inspirację z rytmu natury często korzystają także z zasad rolnictwa biodynamicznego. Tzw. biodynamika również zaleca sianie, sadzenie i zbiory zgodnie z kalendarzem księżycowym, ale jest to tylko jeden z jej elementów. W takim podejściu, oprócz pracy zgodnej z fazami Księżyca, ważne jest także:
- Nawożenie naturalnymi preparatami, kompostowanie odpadów zielonych czy stosowanie gnojówki.
- Zachowanie różnorodności – w rolnictwie biodynamicznym nie ma miejsca na monokultury czy idealnie przycięte trawniki. Ich miejsce zajmują ogrody, w których pełno jest kolorowych kwiatów, pachnących ziół, smakowitych warzyw – a wszystko przenika się i nawzajem pobudza do wzrostu.
- Dbanie o harmonię z naturą – ogród to nie tylko miejsce dla Twoich roślin, ale również dla owadów zapylających i innych. To ważne, by stwarzać im sprzyjające warunki.
Warto skorzystać z tego tradycyjnego podejścia – nawet jeśli nie do końca przekonują Cię te teorie. Kalendarz księżycowy porządkuje prace ogrodnicze, uczy dbania o regularną pielęgnację. Rolnictwo biodynamiczne daje inne spojrzenie na uprawę ziemi – jako na coś, co można robić w harmonii z przyrodą. Twój ogród może na tym tylko zyskać!
Dlaczego Twój ogród potrzebuje planowania przez cały rok?
Nie musisz wierzyć we wpływ księżyca na wzrost roślin ani w biodynamikę. Możesz podejść do planowania prac w ogrodzie bardziej racjonalnie. Ważne jest przede wszystkim, by nie zaniedbywać tego tematu, nie zajmować się ogrodem jedynie „spontanicznie” i doraźnie, nie zapominać o najważniejszych pracach.
Twoje rośliny na pewno Ci się odwdzięczą – będą pięknie kwitły, pachniały, owocowały. Jest jednak jeszcze jedna korzyść z planowania, o której być może nie wiesz. To mniej pracy. Spójrz tylko na ten przykład: większość drzew owocowych przycina się w lutym i marcu. Jeśli masz niewielki sad, zrobisz to w jeden dzień. Co może się stać, gdy to zaniedbasz? Drzewka owocowe będą w większym stopniu narażone na choroby, wywołane np. grzybami. Ich leczenie zajmie o wiele więcej czasu niż przycinanie.
Kalendarz ogrodnika krok po kroku, miesiąc po miesiącu
Zima – to nie czas na sen zimowy!
Podczas zimowych miesięcy możesz odpocząć od intensywnych prac. Nie odkładaj jednak myślenia o ogrodzie do wiosny! Zimą możesz:
- planować – szukać miejsca na nowe uprawy, wprowadzać zmiany na papierze, szukać inspiracji; jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z ogrodnictwem, zobacz jak założyć ogród od podstaw
- zamawiać nasiona i sadzonki – gdy masz na to dużo czasu, możesz łatwiej znaleźć produkty w promocyjnych cenach;
- przeprowadzić konserwację narzędzi ogrodniczych: oczyścić je, nasmarować i naostrzyć, ewentualnie zamówić nowe.
Cały czas uważnie obserwuj ogród. Strącaj śnieg z gałęzi drzew owocowych i krzewów, sprawdzaj, czy wrażliwe rośliny są dobrze okryte.
W lutym możesz przystąpić do pierwszych prac ogrodniczych. Zacznij od wysiania ziół i warzyw (papryki, bakłażanów, wczesnych pomidorów, selera) na rozsady. Sadzonki trzymaj w domu lub w szklarni.
Wiosna: sadź, wysiewaj, pielęgnuj
Zastanawiasz się, co robić wiosną w ogrodzie? Na pewno nie zabraknie Ci zadań do wykonania! O tej porze roku pamiętaj o:
- przycinaniu drzew i krzewów owocowych (w marcu);
- usuwaniu suchych pędów i bylin z rabat;
- przygotowaniu gleby – spulchnianiu i nawożeniu (to dobry czas na założenie kompostownika, jeśli jeszcze go nie masz);
- wysiewie do gruntu (w kwietniu/maju): marchwi, pietruszki, rzodkiewki, buraków, kopru, grochu, bobu, sałaty;
- sadzeniu nowych drzewek i krzewów owocowych, a także cebulek kwiatów kwitnących latem: dalii, lilii, mieczyków;
- rozsadach do gruntu (po tzw. zimnej Zośce): pomidorów, ogórków, dyni, cukinii, papryki, selerów.
Lato: nie tylko pierwsze zbiory
Latem pracy w ogrodzie jest dużo, ale pierwsze plony są już na horyzoncie. Wizja warzyw i owoców z własnego ogródka na pewno zmotywuje Cię do wysiłku! Od czerwca do sierpnia czekają Cię:
- regularne podlewanie, najlepiej rano i wieczorem – by być bardziej „eko”, wykorzystuj do tego deszczówkę; dowiedz się też, jak dbać o trawnik latem, by zachował zdrowy wygląd mimo upałów;
- ściółkowanie grządek – pokrywanie ich słomą, korą, skoszoną trawą; dzięki temu zabiegowi zatrzymujesz wilgoć w glebie;
- pielęgnacja kwiatów – tu ważne jest przede wszystkim obcinanie uschniętych części, by pobudzać rośliny do wzrostu i kwitnienia;
- nawożenie, np. gnojówką z pokrzyw – szczególnie lubią ją pomidory i papryka;
- pierwsze zbiory: truskawek, czereśni, młodych ziemniaków, rzodkiewki, sałaty w czerwcu, wiśni, porzeczek, agrestu, wczesnych malin, ogórków gruntowych, cukinii w lipcu, wczesnych odmian jabłek, śliwek, pomidorów, papryk, fasolki szparagowej w sierpniu;
- przycinanie gałęzi drzewek owocowych, po zakończeniu zbiorów.
Jesień: działaj teraz, myśl o wiośnie
Jesienią przygotowuje się ogród nie tylko do zimy, ale też do nadchodzącej wiosny. Nadal możesz zbierać plony niektórych roślin: najpierw jabłek, gruszek, winogron, dyni, później ziemniaków, kapusty, marchwi i innych warzyw korzeniowych.
Po zbiorach przekop ziemię i odżyw ją naturalnym nawozem. Możesz też posiać poplon, który dodatkowo ją wzbogaci. Regularnie grab liście, część możesz zostawić na kompost.
Pamiętaj, by przed pierwszymi przymrozkami:
- posadzić cebulki hiacyntów, tulipanów, narcyzów, krokusów – efekty zobaczysz już wczesną wiosną;
- wsadzić do ziemi nowe drzewa i krzewy owocowe;
- zapewnić ochronę wrażliwym roślinom: róże, borówki, młode winorośle, hortensje, iglaki najbardziej lubią kopczykowanie (okrywanie ziemią, słomą lub kompostem), możesz też okryć je agrowłókniną – ten materiał przyda Ci się również do okrywania ziemi, w której znajdują się słabo zakorzenione uprawy.
Wydaje Ci się, że to dużo pracy? Regularność się opłaca – paradoksalnie takie dbanie o ogród to mniej, a nie więcej wysiłku. Przekonaj się, że warto!
