Jak założyć ogród od podstaw – poradnik dla początkujących

Dla osób, które dopiero zaczynają swoją przygodę z własnym ogrodem i które dopiero wchodzą w świat roślin, zaplanowanie własnej zielonej przestrzeni może być onieśmielające. Zakładanie ogrodu od zera wymaga w końcu pewnych umiejętności, i to z różnych dziedzin. Musimy zaplanować rozstaw roślin, rozmiar i typ trawnika, wziąć pod uwagę podjazd, taras albo balkon, ewentualną małą architekturę jak np. altana, zaplanować oczko wodne czy nawadnianie. Nasz artykuł przeprowadzi Cię przez cały proces zakładania ogrodu krok po kroku – od projektowania i prac ziemnych po dobór kwiatów ozdobnych. Dzięki tej lekturze będziesz mógł uzyskać swój ogród marzeń.

Krok 1 – przeanalizuj swoją działkę

Pierwszy krok to rzetelna analiza naszej przestrzeni. Chociaż pewnie masz już w głowie plan swojego wymarzonego ogrodu, to musisz też kierować się realiami swojej działki. Przy planowaniu ogrodu musisz wziąć pod uwagę kwestie jak:

• nasłonecznienie, od której strony ma być ogród i poszczególne rośliny
• nawierzchnia
• ukształtowanie terenu
• ewentualne istniejące drzewa czy krzewy.

Przy planowaniu ogrodu bardziej niż naszymi fantazjami musimy kierować się możliwościami, na które pozwala nam działka. Jeżeli od samego początku zasadzimy rośliny, które lubią słońce od południa, a te, które nie lubią wiatru w zacisznym miejscu, zaoszczędzimy sobie wiele przesadzania i pielęgnacji. Tak samo musimy brać pod uwagę na przykład stare drzewa, które już rosną na naszej działce. W ich cieniu nie urosną nam rośliny lubiące słońca, dlatego musimy brać ten czynnik pod uwagę. Dopiero kiedy realnie ocenimy naszą działkę, możemy przechodzić do projektowania. 

Krok 2 – wybierz styl ogrodu

Jeżeli zastanowiliśmy się już na co pozwala nam nasza działka i jej położenie, możemy przejść do wybrania stylu, który nas interesuje. Lubisz rabaty kwiatowe i nie wyobrażasz sobie bez nich swojej przestrzeni? Nie lubisz koszenia trawy, więc wolisz bardziej naturalny ogród angielski i zamiast trawnika chcesz łąkę? Do takiego stylu pasuje też drewno, pergole, altanki i cegła. A może fascynują Cię ogrody japońskie i chcesz postawić na iglaki i kamyczki? Dopóki nie wymyślisz sobie palm i orchidei, które nie urosną w Polsce, możesz wybierać spośród wielu dostępnych stylów. Planowanie ogrodu to w końcu przede wszystkim kwestia stworzenia przestrzeni, która odpowiada naszym gustom.

Krok 3 – projekt ogrodu

Teraz możemy przejść do części technicznej. Narysuj szkic działki w odpowiedniej skali i zaznacz na nim miejsce domu, podjazdu, ewentualnej altanki czy oczka. Zaznacz też ewentualne skarpy czy wzniesienia. Projektując ogród od zera, powinieneś pomyśleć o jego funkcjonalności, estetyce i łatwości w pielęgnacji. Pomyśl jakie rośliny zasadzić przy płocie, aby trochę się osłonić, jakie przy tarasie czy altanie, żeby cieszyć się ich widokiem i zapachem, a jakie na wjeździe.

Jeżeli dopiero zaczynasz swoją przygodę z ogrodnictwem, nie stawiaj na rośliny, które wymagają dużo pielęgnacji i wiedzy ogrodniczej. Pamiętaj też o polskim klimacie – piękne rośliny, które spodobały się nam na wakacjach, nie przeżyją raczej w naszych warunkach klimatycznych, także dobierając rośliny do ogrodu, doczytajmy czy przeżyją one polską zimę. 

Projektowanie ogrodów wymaga też pomyślenia o sezonowości. Chociaż większa część roślinności traci liście i kwiaty zimą, to postaw na rośliny, które nawet w zimnych miesiącach będą zielone, na przykład iglaki. Pomyśl co ładnie ozdobi ogród jesienią, na przykład klon i jego żółte liście. Odpowiednia kompozycja kolorystyczna, różnorodność wysokości i faktur roślin oraz różne nasadzenia tworzą wrażenie głębi i przestronności, nawet na niewielkich działkach. Mały ogród nie jest tutaj żadną przeszkodą!

Na tym etapie można też zaplanować miejsce na kompost, w części ogrodu, w której nie będziemy go widzieć (ani czuć). To ekologiczny sposób na wyrzucanie odpadków, np. obierek po warzywach i owocach, a także przyszłe źródło nawozu. Aranżacja ogrodu może zawierać także takie ekologiczne rozwiązania. 

Krok 4 – prace ziemne, oświetlenie i nawadnianie

Projekt gotowy? Można przejść do kopania. Już na tym etapie musimy też pomyśleć o… oświetleniu i nawodnieniu. Jeżeli chcemy, żeby niektóre z naszych roślin czy krzewów były gwiazdami ogrodu, to już teraz musimy zakopać kable do oświetlania. Podobnie z nawadnianiem – jeżeli chcemy, żeby system podlewał rośliny za nas, najlepiej już na tym etapie poprowadzić wężyki nawadniające. Kompletny poradnik nawadniania ogrodu pomoże Ci wybrać odpowiedni system.Dlatego jeszcze zanim zaczniemy kopać, warto znać już końcową wersję projektu. 

Automatyczne nawadnianie nie tylko oszczędza czas, ale też zapewnia regularność podlewania, co jest szczególnie ważne przy nowym ogrodzie. Ważne jest, aby przewody nawadniające ukryć w ziemi przy zakładaniu trawnika i rabat, a sam system nawadniania umieścić pod koronami drzew i na obrzeżach rabat, by strumień wody nie rozpryskiwał się na ścieżkach ogrodowych. Taka instalacja pozwoli na optymalne podlewanie roślin i niemarnowanie wody.

Oświetlenie ogrodu to najczęściej lampy solarne lub LED – kostka brukowa, np. na ścieżkach, może być podkreślona niskimi lampami wkopanymi przy krawędziach, a altanę i pergolę oświetlamy punktowo, tworząc nastrój podczas wieczornych spotkań.

Na tym etapie warto także zadbać o odpowiedni stan gleby. Jeżeli ziemia na naszej działce jest gliniasta albo mało przepuszczalna, to warto na tym etapie dodać do niej kompost albo trochę piasku, żeby zwiększyć jej przewiewność. Dzięki temu gleba będzie miała lepszą strukturę, będzie miała więcej składników odżywczych, a także będzie lepiej trzymać wilgoć. 

Jeżeli nasza działka ma pewne spadki, to warto właśnie teraz wykonać ładne skarpy. Możemy zabezpieczyć je murkiem, który będzie także pełnił funkcję dekoracyjną. Skarpa i murek zrobią nam też miejsce na kolejne rośliny. Z kolei jeżeli planujemy oczko wodne, to właśnie teraz powinniśmy wykonać odpowiednią dziurę, zamontować w niej folię, zainstalować filtry i pompę, tak żeby oczko było gotowe do obsadzenia. 

Prace ziemne to też moment, kiedy układamy nawierzchnię, na przykład kostkę na podjeździe. Zanim ułożymy na przykład kostkę brukową, powinniśmy zadbać o jej podłoże. Warto w danym miejscu wykopać ok. 20-30 centymetrów ziemi, wsypać tam odpowiednie kruszywo, które zagęści ziemię, a następnie piasek, na którym można już ułożyć kostkę. Na tym etapie możemy też wyłożyć kamieniem albo żwirkiem ścieżki ogrodowe. 

Krok 5 – zakładanie trawnika

Trawnik to zazwyczaj centralna część ogrodu, która może być jego niesamowitą ozdobą. Tutaj mamy do wyboru dwie opcję: zasadzenie nasion albo położenie gotowej darni. Jeżeli chcemy sami zasiać trawnik, musimy najpierw wyrównać powierzchnię, przygotować warstwę ziemi urodzajnej, lekko ją utwardzić i po zasianiu systematycznie ją podlewać, żeby nasiona mogły odpowiednio rosnąć. 

Kupienie trawy z rolki to bardzo prosta kwestia: wystarczy położyć równo rolki trawy na przygotowanej powierzchni i docisnąć ją wałkiem. Potem podlewamy trawnik codziennie, żeby się przyjął. 

Trawę kosimy pierwszy raz, kiedy osiągnie ona ok. 6-7 centymetrów i ścinamy ją o jakieś 2 centymetry. Jeżeli chcemy przyspieszyć porost trawnika, warto regularnie go nawozić. Pamiętaj też, że jak dbać o trawnik latem to zupełnie inne wyzwanie niż jego zakładanie.

Krok 6 – sadzenie roślin

Po przygotowaniu terenu, ścieżek i trawnika nadszedł czas na sadzenie roślin. Na skarpach możemy posadzić rabaty, które zabezpieczą skarpę przed osuwaniem się, a także ograniczą wzrost chwastów. Kolorystyka to tylko i wyłącznie nasz wybór, ale jeżeli chodzi o wysokość roślin, to warto sadzić wyższe krzewy i rośliny z tyłu, a niższe byliny i rośliny okrywowe bliżej trawnika czy tarasu.

W przypadku drzew i krzewów będziemy musieli najpierw wykopać odpowiednie dziury w ogrodzie. W zależności od danej rośliny powinny one mieć od kilkunastu do kilkudziesięciu centymetrów, a w przypadku dużych drzew nawet kilku metrów. Po wsadzeniu korzeni do dziury, zakopujemy ją i obsypujemy kompostem albo nawozem. W przypadku krzewów możemy posadzić je w grupkach albo w rzędzie, tak żeby utworzyły żywopłot. 

W częściach ogrodu, w których chcemy ograniczyć wzrost chwastów, warto posadzić rośliny okrywowe, takie jak barwinek, dąbrówka rozłogowa albo runianka japońska. W miejscach „reprezentacyjnych”, na przykład na wjeździe do domu, przy tarasie, możemy posadzić rośliny cebulowe i byliny albo ozdobne trawy, a najlepiej i to i to. Dobór kwiatów zależy tylko od nas, mamy tutaj do wyboru:

• tulipany 
• hiacynty
• pachnąca czosnki
• surfinie
• petunie
• bratki
• werbenę
• róże
• hortensje
• piwonie
• wiele innych.

Podczas sadzenia roślin pamiętajmy o zachowaniu odpowiednich odstępów, by pozwolić im na swobodny wzrost. Warto zasadzić także zarówno rośliny wieloletnie, jak i jednoroczne. Te pierwsze będą nam służyć latami, są one na pewno wygodniejsze. Kwiaty jednoroczne można za to wymieniać co roku. 

Oczywiście sadząc drzewa, krzewy, byliny i zioła musimy wziąć pod uwagę porę roku. Zazwyczaj będzie to wczesna wiosna i późna jesień. Przed zasadzeniem każdej rośliny warto trochę o niej poczytać – dowiemy się jak sadzić, kiedy, jaki nawóz lubi, kiedy ją podcinać, czy można sadzić ją obok innych roślin, czy potrzebuje cienia, czy słońca, itp. Z czasem nauczymy się kiedy dana roślina kwietnie, jak wygląda obok innych roślin i jak je łączyć.

Krok 7 – architektura ogrodowa

Na koniec, kiedy posadzimy już rośliny, możemy ustawić w ogrodzie na przykład altankę albo pergolę – elementy małej architektury. Chociaż trzeba na nie już wcześniej zaplanować miejsce, to wiele osób stawia je już po sadzeniu roślin, i na koniec obsadza je jeszcze dodatkowo kilkoma ozdobnymi sztukami. Oczywiście małą architekturę ogrodową można postawić już wcześniej – dla wielu osób może to być ułatwienie, ponieważ łatwiej będzie im sobie wyobrazić efekt końcowy.

Pergola będzie idealna dla roślin pnących, na przykład pięknej wisterii, która kwitnie na fioletowo. Altankę możemy obsadzić swoimi ukochanymi kwiatami i ziołami.

Krok 8 – elementy dekoracyjne

Na koniec najprzyjemniejsza część. Zakładanie ogrodu to także dobieranie mebli ogrodowych, lampek wokół tarasu, donic, skrzyń na kwiaty. Kiedy duże elementy są już posadzone, można przejść także do mniejszych roślin: kwiatów w donicach, ziół, itp. Jeżeli chcemy cieszyć się ogrodem i tarasem latem, możemy pomyśleć o zasadzeniu wokół niego roślin, które odstraszają komary, np.:

• bazylii
• rozmarynu
• pelargonii
• kocimiętki
• lawendy
• nagietków

Nie tylko będą one odstraszać owady, ale także pięknie pachnieć. Ich olejki eteryczne będą działać na nas uspokajająco. Więcej szczegółowych informacji o naturalnych metodach ochrony przed komarami znajdziesz w naszym dedykowanym poradniku.

Krok 9 – pielęgnacja ogrodu

Oczywiście kiedy skończymy już zakładać ogród, nasza praca się nie kończy. Drzewa i krzewy potrzebują regularnego podcinania, trawnik koszenia i nawożenia, a rabaty pielenia. Zanim zabierzemy się za pielęgnację, nauczmy się, która roślina czego potrzebuje. Zabiegi jak przycinanie muszą mieć miejsce jesienią albo wiosną, żeby zdążyły odbić na lato. 

Podlewanie, koszenie, przycinanie, nawożenie, pielęgnacja – wszystkie te obowiązki warto wykonywać regularnie, aby nasz nowy ogród szybko rósł i mógł zamienić się w prawdziwą oazę.

Oczywiście w polskich warunkach pogodowych trzeba też pamiętać o przygotowaniu ogrodu na zimę. Niektóre rośliny należy nakryć otuliną, aby nie zmarzły podczas mrozów i aby śnieg nie połamał im gałęzi. Ewentualne oczko czy fontanna wymaga spuszczenia wody, żeby lód nie rozsadził całej instalacji. Po jesieni warto także zgrabić liście, aby nie gniły one przez całą zimę – może to zniszczyć nasz zadbany trawnik.

Co roku możesz odświeżać swój ogród

Po wykonaniu naszego planu krok po kroku możesz już cieszyć się własnym ogrodem. Każdy właściciel własnej zielonej przestrzeni wie jednak, że o ogród trzeba regularnie dbać. Piękno ogrodu polega na tym, że możemy co roku zmieniać jego wygląd. Sadząc nowe byliny, sadzonki, trawy, zioła, możemy tworzyć nowe kompozycje, kolorystykę i styl ogrodu. Oczywiście takie zmiany warto zaplanować – jeżeli chcemy cieszyć się kwiatami na wiosnę, musimy często sadzić je już jesienią. 

Ogród – duży wysiłek i jeszcze większa satysfakcja

Nie można oczywiście ukrywać, że zakładanie ogrodu to dużo pracy. Mamy jednak nadzieję, że nasz poradnik zachęcił Was do rozpoczęcia tego procesu, i że pomoże Wam w dobrym zaplanowaniu całego przedsięwzięcia. Gotowy ogród to nasza oaza, którą możemy cieszyć się od wiosny do jesieni. To przestrzeń dla naszej rodziny i przyjaciół, a dbanie o niego to świetny sposób na spędzanie czasu na świeżym powietrzu. Dobrze zaplanowany ogród to piękna inwestycja na lata.